Kendi işini kurmak isteyenlerin gündeminde son yıllarda sıkça yer alan konulardan biri online şirket kurma seçeneğidir. Devlet hizmetlerinin dijitalleşmesiyle birlikte işlemlerin önemli bir kısmı artık bilgisayar başından yürütülebiliyor. Bu yazıda sürecin ne kadarının çevrim içi tamamlanabildiğini, genel adımları ve yasal çerçeveyi ele alıyoruz.
Online Şirket Kurmak Mümkün mü?
Kısa cevap: Büyük ölçüde evet, ancak şirket türüne göre değişir. Türkiye’de internet üzerinden şirket kurma süreci, kurulacak işletmenin şahıs şirketi mi yoksa sermaye şirketi mi olduğuna göre farklı ilerler.
- Şahıs işletmesi: En sade yapıdır. İşe başlama bildirimi vergi idaresinin dijital hizmetleri üzerinden yapılabildiği için sürecin önemli bölümü çevrim içi yürütülebilir. Bildirimin ardından iş yeri adresinde yoklama yapılması gibi adımlar söz konusu olabilir.
- Limited ve anonim şirket: Başvuru ve sözleşme hazırlığı Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden çevrim içi yapılır. Bununla birlikte imza ve tescil gibi bazı aşamalar için yetkililerin ticaret sicili müdürlüğüne gitmesi gerekebilir.
Yani “tamamen online” ifadesi her şirket türü için geçerli olmayabilir. Dijital hizmetlerin kapsamı zaman içinde genişlediği ve uygulamalar değişebildiği için güncel durumu resmî kaynaklardan ya da bir mali müşavirden öğrenmek gerekir.
Online Şirket Nasıl Kurulur?
Ayrıntılar şirket türüne ve faaliyet konusuna göre farklılaşsa da süreç genel olarak aşağıdaki adımlardan oluşur.
- Şirket türünü belirleyin: Tek başınıza küçük ölçekli bir işe başlıyorsanız şahıs işletmesi daha pratik olabilir. Ortaklı ve büyüme hedefli yapılar için limited ya da anonim şirket değerlendirilebilir. Vergi yükü ve sorumluluk açısından aralarında önemli farklar vardır.
- Faaliyet konusunu ve unvanı netleştirin: Yapacağınız işe uygun faaliyet kodu ve kullanılabilir bir unvan seçilmelidir.
- İş yeri adresini belirleyin: Kiralık ofis, kendi mülkünüz, ortak çalışma alanı ya da koşulları uygunsa ev adresi kullanılabilir. Sanal ofis kullanımı konusunda faaliyet türüne göre kısıtlar olabileceği için önceden bilgi alınmalıdır.
- Mali müşavirle anlaşın: Defter tutma ve beyanname yükümlülükleri nedeniyle uygulamada bir mali müşavirle çalışmak neredeyse zorunludur. Müşavir, kuruluş işlemlerinin çoğunu sizin adınıza yürütebilir.
- Başvuruyu yapın: Şahıs işletmelerinde işe başlama bildirimi, sermaye şirketlerinde ise MERSİS üzerinden şirket sözleşmesi hazırlanarak başvuru yapılır.
- Tescil ve vergi kaydını tamamlayın: Sermaye şirketlerinde ticaret siciline tescil, ardından vergi mükellefiyeti ve ilgili odaya kayıt işlemleri gerçekleşir.
- Kuruluş sonrası işlemleri unutmayın: Sosyal güvenlik kaydı, e-fatura ve e-arşiv gibi dijital belge uygulamalarına geçiş, banka hesabı açılışı ve faaliyet konusuna göre gereken ruhsat ya da izinler bu aşamada tamamlanır.
Kuruluş masrafları, harçlar ve asgari sermaye gibi tutarlar zamanla değiştiği için güncel rakamlar mutlaka müşavirden ya da resmî kurumlardan teyit edilmelidir.
Resmî işlemlere başlamadan önce fikrinizin pazarda karşılığı olup olmadığını sınamak isterseniz iş fikri bulma ve pazarda boşluk analizi yazısı yol gösterici olabilir.
Online Şirket Kurmak Yasal mı?
Evet. Resmî dijital sistemler üzerinden yapılan başvurular, ilgili kurumların sunduğu hizmetlerin bir parçasıdır ve fiziksel başvuruyla aynı hukuki sonucu doğurur. Burada önemli olan, işlemin yöntemi değil, mevzuata uygun şekilde ve doğru bilgilerle yapılmasıdır.
Dikkat edilmesi gereken asıl konu, bu alanda hizmet veren aracı firmalardır. İnternette “dakikalar içinde şirket kurma” vaadiyle hizmet sunan pek çok site bulunur. Bunların bir kısmı mali müşavirlerle çalışan ciddi kuruluşlardır; ancak her biri aynı güvenilirlikte değildir. Bir aracıyla çalışmadan önce şunları kontrol edin:
- Hizmeti veren kişinin ya da firmanın yetkili bir meslek mensubuyla çalışıp çalışmadığı
- Ücretin neleri kapsadığı ve sonradan çıkabilecek ek maliyetler
- Kuruluş sonrasında muhasebe hizmetinin kim tarafından, hangi koşullarla verileceği
- Sözleşmenin yazılı olup olmadığı
- e-Devlet şifresi gibi kişisel bilgilerinizin sizden istenip istenmediği; bu tür bilgileri kimseyle paylaşmayın
Unutulmaması gereken bir başka nokta, şirket kurmanın kolaylaşmasının yükümlülükleri azaltmadığıdır. Şirket kurulduğu andan itibaren, gelir elde edilmese bile beyanname verme, defter tutma ve prim ödeme gibi sorumluluklar başlar. Kapatma işlemleri de ayrı bir süreç gerektirir.
Yurt dışında yaşayanlar ya da yabancı uyruklu girişimciler için süreç bazı ek belgeler ve onaylar gerektirebilir. Aynı şekilde yurt dışında, örneğin başka bir ülkede internet üzerinden şirket kurmak isteyenlerin de hem o ülkenin kurallarını hem de Türkiye’deki vergi yükümlülüklerini birlikte değerlendirmesi gerekir. Bu tür durumlarda konuya hâkim bir uzmandan destek almak, ileride doğabilecek sorunların önüne geçer.
Sonuç olarak online şirket kurmak hem mümkün hem de yasaldır; yalnızca sürecin ne kadarının çevrim içi tamamlanacağı şirket türüne bağlıdır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve mevzuat sık güncellenir. Karar vermeden önce bir mali müşavire ya da hukuk uzmanına danışarak kendi durumunuza en uygun yapıyı belirlemeniz önerilir.
